W odpowiedzi na kolejne pakiety sankcji Unii Europejskiej wobec Federacji Rosyjskiej i Białorusi, polski ustawodawca znowelizował ustawę z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz. U. z 2024 r. poz. 507). Nowe przepisy, obowiązujące od 26 lutego 2025 r., wprowadzają istotne zmiany w zakresie kontroli tranzytu i eksportu towarów objętych sankcjami UE. Ich celem jest zapobieganie obchodzeniu unijnych środków ograniczających, szczególnie w kontekście przewozu towarów przez terytorium Rosji lub Białorusi oraz eksportu do państw trzecich, co do których istnieje takie ryzyko.
Nowe obowiązki przedsiębiorców
Nowelizacja nakłada na przedsiębiorców eksportujących towary objęte sankcjami szereg nowych wymogów, w tym:
- Składanie oświadczeń do zgłoszeń celnych – eksporterzy muszą załączyć oświadczenie potwierdzające, że:
- tranzyt przez Rosję lub Białoruś jest jedynie częścią trasy, której początek i koniec znajdują się poza tymi krajami,
- towary nie będą odsprzedawane, przetwarzane ani składowane na terytorium Rosji lub Białorusi,
- miejscem docelowym nie jest Rosja ani Białoruś, a dane użytkownika końcowego są zgodne z wymogami sankcyjnymi.
- Dokument odprawy celnej – w terminie 45 dni od wyprowadzenia towarów poza obszar celny UE należy przedłożyć naczelnikowi urzędu celno-skarbowego dokument potwierdzający odprawę w państwie przeznaczenia.
- Dodatkowa dokumentacja – w przypadku negatywnej analizy ryzyka przeprowadzonej przez Krajową Administrację Skarbową, organy mogą zażądać np. oświadczenia producenta potwierdzającego działania weryfikacyjne wobec użytkownika końcowego.
Oświadczenia składane są pod rygorem odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych, co dodatkowo podkreśla wagę dochowania należytej staranności.
Konsekwencje naruszeń
Niedopełnienie nowych obowiązków może wiązać się z poważnymi sankcjami:
- Kara pieniężna – do 500 000 zł za nieprzekazanie dokumentu odprawy celnej w wyznaczonym terminie.
- Zajęcie i przepadek towaru – w przypadku stwierdzenia naruszeń sankcji, naczelnik urzędu celno-skarbowego może zająć towar i wystąpić o jego przepadek na rzecz Skarbu Państwa.
Jak przygotować się do zmian?
Nowe regulacje wymagają od przedsiębiorców dostosowania procedur wewnętrznych, w tym weryfikacji tras tranzytu, odbiorców końcowych oraz umów handlowych. Kluczowe jest również wdrożenie systemów dokumentowania zgodności z przepisami, aby zminimalizować ryzyko kar i ułatwić ewentualne kontrole organów celnych.
Wsparcie prawne
Zachęcamy przedsiębiorców do szczegółowego zapoznania się z nowymi przepisami, które wynikają zarówno z ustawy krajowej, jak i unijnych rozporządzeń (np. 833/2014, 269/2014, 765/2006). W razie pytań lub potrzeby wsparcia w dostosowaniu działalności do wymogów sankcyjnych, zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.
автор:
Мацей Очковски
Данная запись содержит общую информацию по обсуждаемому правовому вопросу. Оно не представляет собой юридическую консультацию или решение конкретного случая или юридической проблемы. В связи с уникальностью каждой фактической ситуации и вариативностью правового статуса мы рекомендуем обратиться за юридической консультацией в нашу юридическую компанию.